Ύπνος ο τρυφερός αποκαταστάτης της φύσης

Η βασική μορφή του κανονικού ύπνου - ο ορθός ρυθμός της ζωής - είναι να σηκώνεσαι και να κοιμάσαι την ίδια πάντοτε ώρα. Ο ορθός καταμερισμός της εργάσιμης ημέρας, ο γνωστικός υπολογισμός της πνευματικής και σωματικής κόπωσης, η ενδιαφέρουσα εργασία, η ορθολογική διατροφή, η δραστήρια και ποικίλλη ανάπαυση, η παραμονή στον φρέσκο αέρα, η ασχολία με τα σπόρ, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις καλού ύπνου.
Οι αιτίες της διαταραχής του ύπνου είναι ποικίλες. Αλλά αυτές μπορούμε να τις διαιρέσουμε σε δύο μεγάλες ομάδες: εσωτερικές, που εξαρτώνται από τον άνθρωπο, τον τρόπο της ζωής του, από την ιδιοσυγκρασία και εξωτερικές από καθορισμένες συνθήκες του περιβάλλοντος, από τους επαγγελματικούς ή άλλους παράγοντες.
Μία από τις μεγαλύτερες και συχνότερες αιτίες που διαταράσσουν τον ύπνο φαίνεται ότι είναι η παραμέληση του ορθού ρυθμού της ζωής. Περισσότερο βλαβερά δρούν οι τελευταίες εντυπώσεις. Δεν πρέπει τις ώρες που προηγούνται από την κατάκλιση ν’ ασχολείται κανένας με εντατική πνευματική εργασία, γιατί προκαλεί στον εγκέφαλο διέγερση, που εμποδίζουν την επέλευση του ύπνου.
Η παρακολούθηση πριν από την κατάκλιση παραστάσεων που προβάλλονται στην τηλεόραση που προκαλούν συγκίνηση, επιφέρουν διαταραχές του ύπνου. Περισσότερο βλαβερές αιτίες οι προβολές της τηλεόρασης στα παιδιά που το νευρικό τους σύστημα είναι πιό ευσυγκίνητο κι αντιδρά σφοδρότερα. Επιβάλλεται να μη παρακολουθεί κανένας τις τελευταίες μεταδόσεις του προγράμματος της τηλεόρασης.
Πρίν από την κατάκλιση ποτέ να μη τρώγει κανένας πολύ, να μη πίνει δυνατό τσάι, καφέ, αλκοολούχα ποτά, να μη καπνίζει. Τό βραδυνό φαγητό πρέπει να προηγείται του ύπνου τουλάχιστον 2-3 ώρες. Ο οργανισμός μας τη νύχτα δεν είναι δυνατόν να κάνει δύο δουλειές (καί να κοιμηθεί και να χωνέψει την τροφή).
Αρκετοί που έχουν ελεύθερες ώρες ξαπλώνουν μετά το γεύμα. Οχι σπάνια, ο ύπνος της ημέρας διαταράσσει το νυκτερινό ύπνο.
Μερικοί άνθρωποι παραπονούνται μερικές φορές για διακοπτόμενο ύπνο: Κοιμούνται λίγη ώρα, κατά τη νύχτα ξυπνούν και επί αρκετό χρόνο δεν μπορούν να ξανακοιμηθούν. Μία από τις συχνότερες αιτίες αυτού του ύπνου στους ηλικιωμένους ανθρώπους, μπορεί να είναι μία αρρώστια - αρτηριοσκλήρωση - που εξελίσσεται στα αιμοφόρα αγγεία (αρτηρίες καί φλέβες). Ο ύπνος σ’ αυτούς τους αρρώστους είναι επιπόλαος, ταραγμένος. Αυτοί ξυπνούν κάμποσες φορές κατά τη νύκτα.
Η διαταραχή του ύπνου, σχετίζεται με το ακανόνιστο πρόγραμμα εργασίας, της ανάπαυσης, της τροφής. Όσες- φορές αποκατασταίνει ο πάσχων τον φυσιολογικό ρυθμό της εργασίας, ο ύπνος γίνεται και πολύ φυσιολογικός. Στην περίπτωση που ο ύπνος χάνεται από μία αρρώστια είναι ανάγκη να θεραπεύσουμε την βασική αρρώστια.
Βασικό είναι να μη χρησιμοποιεί κανείς ναρκωτικά υπνωτικά χάπια, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να προκαλέσει ναρκομανία και βασικές βλάβες στον οργανισμό.
Από τις εξωτερικές αιτίες που εμποδίζουν τον άνθρωπο να κοιμάται είναι προπαντός ο θόρυβος. Στις μεγάλες πόλεις τ’ αυτοκίνητα, τα κλάξον, σε πολλούς κατοικη μένους χώρους καθώς και οι άλλοι θόρυβοι από εργοστάσια κλπ.
Η ησυχία στα διαμερίσματα και στις αυλές, στους κοινόχρηστους χώρους, η ήσυχη διαβίωση οικογένειας, στην εργασία, καλές σχέσεις ανάμεσα στις οικογένειες και τα μέλη τους συντελεί στην κανονική λειτουργία του νευρικού συστήματος και του κανονικού ύπνου. 'Ολα αυτά περνούν από το χέρι μας γιαυτό και φροντίζουμε να τα εξασφαλίζουμε. Αν κατοικούμε σε περιοχές που ο βίος γίνεται αβίωτος όπως λέμε, πρέπει να φροντίσουμε το συντομότερο ν’ αλλάξουμε κατοικία.
Απ’ όλα τα έργα της φύσης, που οι άνθρωποι έχουν υποχρέωση να καταλάβουν, είναι ο ύπνος. Φαίνεται τόσο απλό που να μη χρειάζεται οδηγίες και συμβουλές.
Το παιδί δεν χρειάζεται περίτεχνη μεταχείριση για να καταλάβει την αξία και την αναγκαιότητα του ύπνου - απλώς κοιμάται- αυτό είναι όλο. Το ίδιο πράγμα θά ’ κάνε κι ο ώριμος άνθρωπος άν ζού- σε πιό κοντά στή φύση. Όμως, περικύκλωσε τον εαυτό του με τέτοια τεχνητά πράγματα, πού, σχεδόν, του είναι αδύνατο να ζήσει κατά φυσικό τρόπο. Εντούτοις μπορεί να πισωγυρίσει, δια- νύοντας βέβαια μια μεγάλη απόσταση, ώσπου να φτάσει στη φύση, παρόλο που το περιβάλλον του δεν είναι καθόλου ευνοϊκό.
Απ’ όλες τις άσχημες, συνήθειες, π’ απόχτησε ο άνθρωπος ξεκόβοντας απ’ τη φύση, οι χειρότερες είναι εκείνες που αφορούν στην ώρα που πάει να κοιμηθεί το βράδυ και στην ώρα που ξυπνάει το πρωί. Σπαταλάει ώρες που του’ δώσε η φύση για τον καλύτερο ύπνο του σε διάφορους ερεθισμούς και κοινωνικές διασκεδάσεις, και κοιμάται τις ώρες, που υπάρχει η καλύτερη ευκαιρία για ν’ αποσπάσει από τη φύση δύναμη και ζωτικότητα.
Οι καλύτερες ώρες για ύπνο είναι απο το ηλιοβασίλεμα ως τα μεσάνυχτα- και οι καλύτερες ώρες, για μιαν εξωτερική εργασία κι απόσπαση ζωτικότητας, είναι οι πρώτες ώρες μετά την ανατολή του ήλιου. ' Ετσι, ενώ σπαταλούμε τον καιρό μας και στις δυό άκρες, απορούμε, ύστερα, γιατί γινόμαστε ερείπια στη μέση ηλικία ή και γρηγορότερα.
Στή διάρκεια του ύπνου η φύση κάνει την περισσότερη εργασία που χρειάζεται για να επισκευάσει τον οργανισμό μας, και, γΓ αυτό, έχει μεγάλη σημασία να της δίνουμε αυτή την ευκαιρία. Δεν θα προσπαθήσουμε, βέβαια, ν’ αραδιάσουμε εδώ κανόνες για τον ύπνο, επειδή, ξέρουμε, πώς κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του ιδιαίτερες ανάγκες, κι έτσι γράφεται αυτό το κεφάλαιο απλώς για να σας υπενθυμίζει ορισμένα βασικά πράγματα. Εκείνο που μπορούμε, γενικά, να πούμε είναι, πως η φύση χρειάζεται κανονικά οχτώ ώρες ύπνο για κάθε εικοσιτετράωρο.
Πάντοτε να κοιμάστε σε καλά αερισμένο δωμάτιο. Σκεπαστείτε μ’ άρκετά κλινοσκεπάσματα για να νιώθετε άνετα, αλλά μη θάβεστε μέσα σε βαριές κουβέρτες, όπως συνηθίζουν να κάνουν πολλοί άνθρωποι. Αυτό, άλλωστε, είναι ζήτημα συνήθειας, που δεν θ’ αργήσετε να παραξενευτείτε για το πόσο λιγότερα σκεπάσματα χρειάζεστε από εκείνα που χρησιμοποιείτε.
Ποτέ μη κοιμάστε με τα ρούχα που φοράτε στη διάρκεια της μέρας - η συνήθεια αυτή δεν συμβιβάζεται με την καθαριότητα και την υγιεινή. Μη βάζετε κάτω από το κεφάλι σας πολλά μαξιλάρια - ένα μικρό μαξιλάρι είναι αρκετό.
Χαλαρώστε όλους τους μυς του κορμιού σας, διώξτε την ένταση κάθε νεύρου, και φροντίστε να χαλαρώνετε όταν μπαίνετε κάτω απ’ τις κουβέρτες σας.
Όταν ξαπλώνετε για ν’ αναπαυτείτε, συνηθίστε να μη σκέφτεστε τις υποθέσεις της μέρας - κάνετέ το αυτό απαράβατο κανόνα και γρήγορα θα κοιμάστε σαν το παιδί εκείνο που ’ ναι γεμάτο υγεία. Παρατηρήστε τον ύπνο του παιδιού και τι κάνει μόλις πάει στο κρεβάτι του προσπαθήστε ν’ ακολουθήσετε το παράδειγμά του όσο μπορείτε καλύτερα. Προσπαθήσετε να γίνετε παιδί την ώρα που πηγαίνετε να κοιμηθείτε και φροντίστε να ξαναζείτε τα αισθήματα της παιδικής ηλικίας, οπότε θα κοιμάστε σαν το παιδί- αυτή η μικρή συμβουλή αξίζει τον κόπο να τυπωθεί μόνη της σ’ ένα ομορφτιαγμένο βιβλίο επειδή, αν την ακολουθήσουμε, μπορούμε να καλυτερέψουμε τ’ ανθρώπινο γένος σε μεγάλο βαθμό.
Αν ένας συλλάβει την έννοια της πραγματικής φύσης του ανθρώπου και της θέσης του μέσα στο σύμπαν, αυτός θα μπορέσει, πιο εύκολα απ’ τον συνηθισμένο άνδρα ή τη γυναίκα, ν’ απολαμβάνει αυτή την παιδική ξεκούραση.
Αυτός ο άνθρωπος θα νιώθει τόσο άνετα μέσα στο σύμπαν σα νά’ ναι μέσα στο σπίτι του, και θά’ χει την ήρεμη πεποίθηση και εμπιστοσύνη στην κυρίαρχη δύναμη, που θα χαλαρώνει το κορμί του και θα διώχνει την ένταση του νου σαν το παιδί, ώστε, σιγά-σιγά να πέφτει σε ειρηνικό ύπνο.
Θά’ ναι ωφέλιμο νά δώσουμε ένα- δυό συμβουλές για κείνους που ακολουθούν το «σωστό δρόμο». ' Ενα λουτρό με κρύο νερό από τη μέση και κάτω, λίγην ώρα πριν πάτε ν’ αναπαυτείτε, φέρνει ύπνο.
Προπαντός όμως, μη προσπαθείτε να κοιμηθείτε - αυτό είναι το χειρότερο πράγμα στον κόσμο, επειδή, κατά κανόνα, φέρνει τ’ αντίθετο αποτέλεσμα.
Η καλύτερη τακτική, αν μπορείτε να το καταλάβετε, είναι, να δεχτείτε ότι δεν σας ενδιαφέρει αν θα κοιμηθείτε αμέσως ή όχι - ότι η χαλάρωσή σας γίνεται τέλεια - ότι απολαμβάνεται την ωραία «ξεκούραση» καί πώς είστε απόλυτα ικανοποιημένοι με τα πράγματα όπως έχουν.
Φανταστείτε πως είστε ένα κουρασμένο παιδί, που αναπαύεται μισοναρ- κωμένο, ούτε ολότελα κοιμισμένο ούτε ολότελα ξυπνητό, και προσπαθήστε να υποβάλετε στον εαυτό σας αυτή την κατάσταση. Μην ανησυχείτε τι θα γίνει αργότερα τη νύχτα, αν δηλαδή θα κοιμηθείτε ή όχι - φροντίστε να ζείτε την κάθε ιδιαίτερη στιγμή κι απολαμβάνετε την «ξεκούρασή σας».
Αποφεύγετε όσο μπορείτε, να ερεθίζετε τον εαυτό σας τη νύχτα ή να κοιμάστε αργά- όποτε σας δίνεται η ευκαιρία, φροντίστε να κοιμάστε νωρίς το βράδυ και νά ξυπνάτε νωρίς το πρωί.
Αναγνωρίζουμε, βέβαια, πώς όλα αυτά μπερδεύονται μ ’ εκείνο που έχετε μάθει να λογαριάζετε σαν «διασκέδαση», αλλά εμείς σας ζητούμε να ξεκουράζεστε λιγάκι μέσα σ’ αυτή τη λεγάμενη «διασκέδαση», από καιρού σε καιρό.
Αργά η γρήγορα οι άνθρωποι θα γυρίσουν σε πιο απλή ζωή κι αργότερα, η σημερινή ασωτία μας θά’ χει το ίδιο νόημα που έχουν σήμερα η χρήση των ναρκωτικών, το μεθύσι κλπ. Στο μεταξύ όμως, το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι: «Κάνετε το καλύτερο που μπορείτε για τον εαυτό σας».
Αν σας είναι εύκολο να βρείτε λίγο καιρό στη μέση της μέρας ή άλλην ώρα, για μιάς ώρας χαλάρωση ή για ένα μικρό «υπνάκο», μπορείτε έτσι να φρεσκάρετε τον εαυτό σας θαυμάσια και, μετά απ’ αυτό, να κάνετε καλύτερα την εργασία σας.
Πολλοί από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες ή άλλους επαγγελμα- τίες, έχουν μάθει αυτό το μυστικό καί, πολλές φορές ενώ είναι τόσο απασχολημένοι που δεν μπορούν να «κλέψουν μισή ώρα», ξαπλώνουν για λίγο, χαλαρώνουν και παίρνουν βαθιές αναπνοές, δίνοντας έτσι, την ευκαιρία στη φύση να ξαναβρεί την ισορροπία της.
' Οποιος μπορεί να ξεκουράζεται για λίγο στα ενδιάμεσα της εργασίας του, είναι κατόπιν σε θέση ν’ αποδώσει διπλάσιο και καλό έργο. Σκεφτείτε για λίγο όλα αυτά τα πράγματα και ίσως να γίνετε περισσότερο «αδάμαστοι» στη δράση σας, ποικίλλοντας από καιρό σε καιρό τη μεγάλη δραστηριότητά σας με λίγη ξεκούραση καί χαλάρωση. Λίγη «ξεγνοιασιά» φρεσκάρει το νου του ανθρώπου και τον βοηθάει ν’ αντέχει σ’ όλες τις καταστάσεις όσο σκληρές κι αν είναι.
Στον αιώνα της καταπληκτικής εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνικής, με τον εντατικό ρυθμό της ζωής και με αυξανόμενη συρροή της ποικίλης πληροφόρησης, όχι σπάνια συμβαίνει να ακούει κανένας «πόσο γρήγορα περνά η μέρα. Δεν προλαβαίνω να κάνω όλα όσα θέλω. Δεν μπορώ να διαβάσω ένα ενδιαφέρον βιβλίο, να πάω σινεμά ή θέατρο, να δω μερικούς φίλους». Και πολλοί που δεν έχουν σωστά οργανώσει τον καταμερισμό της ημέρας, προσπαθούν να εξοικονομήσουν χρόνο από τον ύπνο, αποσπώντας από αυτόν δύο, κι ακόμα και τρεις ώρες.
Τα αποτελέσματα αυτής της οικονομίας συνήθως αποβαίνουν οδυνηρά. Σηκώνεται το πρωί καταπονημένος, με πονοκέφαλο, με άσχημη διάθεση. Την ημέρα είναι κουρασμένος και ευερέθιστος. Η συστηματική ανεπάρκεια του ύπνου επιφέρει αδυναμία που χειροτερεύει, ελαττώνει την ικανότητα για εργασία και την αντίσταση του οργανισμού στην κόπωση και τις μολύνσεις καθώς και την χρόνια τοξιναιμία. Αργότερα από την μακρά κόπωση μπορεί να εξελιχθεί σε αϋπνία.
Ο ύπνος είναι μία σταθερή ανάγκη του οργανισμού, όχι λιγότερο βασική από όσο η τροφή. Χωρίς τροφή ο άνθρωπος ή το ίδιο το ζώο μπορεί να επιβιώσει επί περισσότερες ημέρες, παρά χωρίς ύπνο. Ορισμένοι φυσιολόγοι απέδειξαν με πείραμα, ότι π.χ. το σκυλί ζεί χωρίς τροφή ένα περίπου μήνα- αν του στερήσουμε τον ύπνο το ζώο πεθαίνει μέσα σε 10-12 ημέρες. Ο άνθρωπος που υποβάλλεται σε όμοιες συνθήκες, μπορεί να ζήσει ένα δύο μήνες και περισσότερο- χωρίς ύπνο ζεί μόνο δυόμιση εβδομάδες.
Ο ύπνος είναι φυσιολογική ανάπαυση για τον οργανισμό, που ενισχύει την κανονική φυσική δραστηριότητα. Αυτός προφυλάσσει τα κύτταρα του φλοιού του εγκεφάλου από την εξάντληση και τις διαταραχές. Στη διάρκεια του ύπνου αποκατασταίνεται η ενέργεια των νευρικών κυττάρων, που εξαντλείται στην περίοδο της εγρήγορσης.