Οι γονείς και το παιδί

Η αναγκη για αγάπη και ασφάλεια

Το παιδί είναι ένας ευαίσθητος δείκτης των αισθημάτων μας. Από τις πρώτες μέρες της ζωής του σταματά να κλαίει όταν το πάρουμε στην αγκαλιά μας. Ευθύς αμέσως μετά τον πρώτο μήνα αρχίζει να μας χαμογελά συνειδητά, να γελά και να χαίρεται την παρουσία μας. Μετά τον πρώτο χρόνο που αρχίζει να αναγνωρίζει το περιβάλλον του, να ακούει θορύβους, να φοβάται και να έχει εφιάλτες, τότε έχει πιο πολύ ανάγκη από την παρουσία μας, την αγάπη μας και την στοργή μας. Οι απαιτήσεις του για αγάπη κι ασφάλεια είναι πιό έντονες όταν είναι άρρωστο, κουρασμένο κι όταν πονά. Πάντοτε έχει ανάγκη της βεβαιότητας ότι οι γονείς του το αγαπούν και συνεχώς επιθυμεί να είναι αγαπητό, προπαντός όταν είναι θυμωμένο, ευερέθιστο και κλαμμένο.
Όταν συμπεριφέρεται άσχημα ή βρίσκεται σε δύσκολη θέση. ' Εχει ανάγκη περισσότερης αγάπης όταν είναι λιγότερο αγαπητό. Όλοι οι γονείς αγαπούν τα παιδιά τους αλλά υπάρχει διαφορά μεταξύ τού να αισθάνεσαι αγάπη και του να εκφράζεις την αγάπη όπως πρέπει. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται την αγάπη από την έκφραση του προσώπου, τον τόνο της φωνής, την υπομονή, τη λεπτότητα και την κατανόηση με την οποία τα περιποιούνται. Όταν οι γονείς χρησιμοποιούν το χτύπημα, τό μάλλωμα και τό θυμωμένο πρόσωπο για να κάνουν τα παιδιά να υπακούσουν, τότε προκαλούν αντίδραση, αρνητισμό, δυστυχία και αίσθημα ανασφάλειας- κι αν, όπως λέει ο Βίνιγκ, οι γονείς δεν χρησιμοποιούσαν από τό λεξιλόγιό τους τις λέξεις - «απρόσεκτο» «βρώμικο» «ανυπάκουο» «δεν σ’ αγαπώ» καί έβαζαν στις θέσεις τους τις λέξεις «καλό» «γενναίος» «σ’ αγαπώ» «ευχαριστώ», ακόμη κι αν η κατάσταση δεν το απαιτεί, θα είχαν σαν αποτέλεσμα την εξαφάνιση των προβλημάτων συμπεριφοράς. Όσο περισσότερο ενθαρρύνουμε τα παιδιά, συζητούμε μαζί τους, τα παρέχουμε έμπιστοσύνη και συμπάθεια, τόσο περισσότερο τα ελευθερώνουμε και τά εξυψώνουμε. Πολλοί γονείς είναι ανίκανοι να δώσουν αυτού του είδους την αγάπη. Ο Μπόουλμων γράφει ότι μια από τις σοβαρότερες συνέπειες της στέρησης στοργής στα πρώτα χρόνια της ζωής, είναι η ανικανότητα στην μετέπειτα ζωή να δώσουν και να πάρουν αγάπη.
Πολλοί γονείς νομίζουν ότι η αγάπη συνίσταται στο να δίνουν στα παιδιά τους ό,τι τους ζητήσουν, και να τους αγοράζουν ακριβά δώρα. Όμως δεν κατορθώνουν έτσι να τα κάνουν ευτυχισμένα, χρειάζονται πολύ περισσότερα από τα πλούσια δώρα για να γίνει ένα παιδί ευτυχισμένο, ήρεμο και ολοκληρωμένο. Η ικανοποίηση κάθε επιθυμίας τους τα γεμίζει ελαττώματα και τα καθιστά νευρωτικά. Το παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένας μεγάλος- με αγάπη, στοργή, και κατανόηση. Πρέπει να είναι ελεύθερο να ρυθμίζει μόνο του τις λεπτομέρειες της ζωής του, το φαγητό του, τον ύπνο του, τα παιχνίδια του, τους φίλους του, αλλά πρέπει να μάθει να έχει αυτοέλεγχο, συνειδητή πειθαρχία, να σκέπτεται τους άλλους και να φέρεται σωστά. Η αγάπη και το αίσθημα της ασφάλειας είναι απαραίτητα για την ομαλή ψυχο- πνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Συχνά όμως το παιδί νοιώθει ανασφάλεια όταν αποχωρίζεται από τους γονείς του και ενώ οι σύντομες απουσίες όταν αφήνεται σε ανθρώπους που το αγαπούν και ξέρουν να το περιποιούνται, να το βοηθούν στην ανεξαρτητοποίησή του, οι μακροχρόνιες απουσίες το κάνουν να νοιώθει πληγωμένο και εγκαταλειμένο. Οι πολύωρες απουσίες της μητέρας το κάνουν να νοιώθει επίσης τα ίδια αισθήματα. Δυστυχώς όμως οι κοινωνιοικονομικές συνθήκες απαιτούν από την γυναίκα να εργάζεται, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεγαλώνουν σε «ξένα χέρια» όχι όσο χρειάζεται στοργικά. Όταν όμως η μητέρα τις ώρες που βρίσκεται στο σπίτι παραβλέπει την κούρασή της και βοηθιέται από τον πατέρα στις δουλειές του σπιτιού, ασχοληθεί σωστά και ήρεμα με το παιδί, τότε μπορεί να αναπληρώσει το κενό της απουσίας της. Το αίσθημα της ασφάλειας κλονίζεται όταν γίνεται μάρτυρας συγκρούσεων μητέρας και πατέρα και γίνεται ποιό έντονο το αίσθημα του άγχους και της ανασφάλεια όταν οι γονείς του χωρίζουν. * Επίσης η γέννηση ενός άλλου παιδιού είναι δυνατό - να ταράξει την ασφάλειά του, γιαυτό θα πρέπει οι γονείς να μη παραμελούν τη φροντίδα, να μην ελαττώνουν τα αισθήματα της αγάπης τους στα πρώτα παιδιά, όπως και εμείς οι μεγάλοι έτσι και τά παιδιά έχουν ανάγκη από ισότητα και δικαιοσύνη.
' Ο κάθε γονέας ελπίζει ότι το παιδί του θα μεγαλώσει και θα τον αγαπά. Οι μελλοντικές σχέσεις τους όμως θα εξαρτηθούν από την αγάπη, την ανεκτικότητα και την κατανόηση που δείχνουν στο παιδί τους στα πρώτα χρόνια της ζωής του. Δηλαδή όπως συμπερι- φερόμαστε εμείς στα παιδιά μας, το ίδιο θα συμπεριφερθούν και αυτά κατόπιν σε μας. Για αυτό πρέπει να συμπεριφερόμαστε ευγενικά σαν «κύριοι» όπως λέμε.
Τί λέτε, είναι δύσκολο; Γιατί δεν δοκιμάζουμε;

Δ. ΒΑΓΕΝΑΣ
Πωδοψυχολόγος