ΣΩΚΡΑΤΗΣ - ΠΛΑΤΩΝΑΣ ΜΙΛΟΥΝ Για μεγάλες ιδέες και πανανθρώπινα ιδανικά.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ - ΠΛΑΤΩΝΑΣ ΜΙΛΟΥΝ:
Για μεγάλες ιδέες και πανανθρώπινα ιδανικά.
ΠΩΣ ΓΝΩΡΙΣΕ Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ

Κάποια νύχτα, ο Σωκράτης είδε σε όνειρο πως εκεί που καθόταν στις όχθες του Ιλισού, ήρθε και θρόνιασε στα γόνατα του ένας κάτασπρος κύκνος.

Χάίδεψε το όμορφο πουλί, μα εκείνο τίναξε τα φτερά του και πέταξε πέρα κελαϊδώντας ένα γλυκύτατο σκοπό.

Την άλλη μέρα αντάμωσε ο Σωκράτης τον παλιό του μαθητή Κριτία, που του σύστησε τον ανηψιό του Αριστοκλή , ψηλό γεροδεμένο έφηβο, που εξ’αιτίας της φαρδιάς πλάτης του, οι γυμναστές του είχαν βγάλει το παρατσούκλι “Πλάτων”, (σ.σ Πρόκειται για τον μετέπειτα μεγάλο φιλόσοφο Πλάτωνα)

Πρόσεξε ο φιλόσοφος το σοβαρό του πρόσωπο, που φανέρωνε πως τα παιδικά του χρόνια, τα είχε περάσει μέσα στις τρομάρες του Πελοποννησιακού πολέμου.

Γεννημένος ο Πλάτων από σπίτι μεγάλο, και ιστορικό, (ο πατέρας του καταγόταν από τον αρχαίο βασιλιά Κόδρο, η μητέρα του από το σοφό νομοθέτη Σάλωνα), διατηρούσε στην έκφραση του την αυστηρή πειθαρχία, μέσα στην οποία είχε ανατραφεί.

“Μέρες τώρα μου τρώγεται να σε γνωρίσει είπε ο Κριτίας.... Θέλει να σπουδάσει κοντά σου. Πάρε τον αν μπορείς, σπρώξε τον στην πολιτική, ετοίμασε τον να γίνει ο μελλοντικός αναμορφωτής της πολιτείας. Αυτό θάναι έργο ανάλογα με την πλούσια φύση του και θα βοηθήσει πολύ την πόλη μας”

Ο Σωκράτης ποθούσε πάντα να μορφώνει με τα δικά του ιδανικά τους νέους εκείνους, που προορίζονταν να παίξουν πρώτο ρόλο στην ζωή της Αθήνας.

Πήρε χαρούμενος από το χέρι τον νέο μαθητή, και παρατώντας όλους του άλλους, τον τράβηξε προς το ποτάμι. Προσπέρασαν του ημίθεου Ιλισού τον τετράστυλο ναό (κοντά στις σημερινές στήλες του Ολυμπίου Διάς, έναντι του Ζαππείου), που ο ήλιος διαπερνούσε τα μάρμαρα του και διαλύοντας θα’λεγες την πετρίλα τους, τα πότιζε διαφάνεια. Εκεί κοντά σταμάτησαν στη δεξιά όχθη του ποταμού.

Βγάλε τα σανδάλια σου, είπε ο Σωκράτης στον Πλάτωνα, ενώ αυτός, ξυπόλητος, πέρασε τα γάργαρα νερά για να πάει απέναντι, στη σκιά ενός μεγάλου πλατάνου.

Τον ακολούθησε ο νέος και ξάπλωσε δίπλα του, στη χλόη που σκέπαζε όλη την ανάλαφρη ανηφοριά, με τρόπο που μπορούσε κανείς να τεντωθεί καταγής και να’χει τοκεφάλι του ψηλωμένο.

Κόντευε μεσημέρι και ήταν ωραία η Αττική, καθώς έλαμπε ολόκληρη πάνω στην άψη της ηλιοκάίλας. Η ομορφιά της δεν είχε τίποτα ζωγραφικό, ήταν πλαστική, ομορφιά τοπίου ξεπλυμένου αλλά ανάγλυφου, λές και παράσταινε τη λεπτότητα και τη μοναξιά της ευγενικής ψυχής.

Η διαύγεια της ατμόσφαιρας έκανε και τα πιο απόμακρα πράγματα να μοιάζουν κοντινά. Γύρω πικροδάφνες και λυγαριές σκόρπιζαν τις μοσχοπνοές τους. Δεν άκουγες παρά το τραγούδι της πλήξης του τζίτζικα και ώρα - ώρα τις κραξιές που μπήγανε χήνες γλωσσούδες. Πέρ’ απ’το ποτάμι, μπροστά τους,ένας χωριάτης, θέριζε το χωραφάκι του.

-Ελα μίλησε μου για τον εαυτό σου να σε καταλάβω.

Και επειδή ο Πλάτων δίσταζε να φανερώσει τα κρυφά της καρδιάς του, ο φιλόσοφος μεταχειρίστηκε τη “μαιευτική” του μέθοδο.

-Η μάνα μου, του είπε, σα μαμή που ήτανε, βοηθούσε τις γυναίκες να γεννήσουν. Από αυτή κληρονόμησα την ιδιότητα να παραστέκω τις ιδέες των νέων, που δυσκολεύονται να’ρθουν στο φώς. Σπάνια γεννάω εγώ ιδέες, ενώ κάθε μέρα συντρέχω άλλους σαν τη μάνα μου, ν’απαλλαγούν από τον καρπό που καρτερά να βγει έξω.

Με τη “μαιευτική” του ο Σωκράτης χωρίς να πιέζει καθόλου το νεαρό, τον ανάγκασε να ξομολογηθεί πολλά και στο τέλος κατάψερε να τον λευτερώσει από όλα εκείνα που καταχωνιάζονταν μέσα του.

Ετσι, από την πρώτη μέρα τοποθέτησε σωστά τον καινούργιο μαθητή.
Ο Πλάτων ήταν το τέταρτο παιδί του Αρίστωνα και της Περικτιόνης. Ο πατέρας του πέθανε τον καιρό της χολέρας αφήνοντας τον μωρό. Η μάνα του που τη λάτρευε,ξαναπαντρεύτηκε τον Πυριλάμπη, πλούσιο,αριστοκράτη, που έφερε στο σπίτι από τον πρώτο γάμο του αγόρι παραχάίδεμένο και ονομαστό για την ομορφιά του. Αργότερα γεννήθηκε και άλλο παιδί, που τράβηξε από τον Πλάτωνα ολότελα τη στοργή της μητέρας. Αυτό άφησε βαθεία πληγή στην τρυφερή ψυχή του .

Αυτή τη νεανική κρίση του Πλάτωνα, που την ξεδιάκρινε καθαρά ο Δάσκαλος, δοκίμασε να τη γιατρέψει. Πότε ρωτώντας τον και πότε μονολογώντας,του έδειξε την απόσταση που χώριζε την ερασιτεχνική του μόρφωση από την καυτή πραγματικότητα, τον έκανε να νιώσει πόσο ξεπερασμένη ήταν η αυστηρή αριστοκρατική ανατροφή του και πόσο ματαιοπονούσε να εξηγήσει με τη φύση τους αριθμούς ή να πήξει το μυαλό του με μόνη την άσκηση της Τέχνης ή της ομορφιάς.

-Δεν έχει σημασία, του είπε, να τελειοποιήσεις ένα μέρος του εαυτού σου, μα ολόκληρο το είναι σου.

Αυτό θα το πετύχεις, άμα καθαρίσεις το νού σου από τα αβέβαια που σε ζώνουν.

Κάθε μέρα να κάνεις πνευματική προσπάθεια να ξεδιαλύνεις την αλήθεια.

Τί είναι άδικο; Τι αγάθό;

Και αν κάποτε βρεθείς σε δυσκολία, να’ρθεις κοντά μου να ξεκαθαρίσουμε μαζί την απορία σου.

Μέσα στο σώμα κρύβεται λεπτός οργανισμός, η ψυχή.

Αυτή καλλιέργησε.

Το σώμα είναι κατεργάρης φίλος.

Μην παραμελείς να του δίνεις ότι του ανήκει, μα όχι περισσότερο. Ελα τώρα να σου δέιξω πως θα βρίσκεις τη αλήθεια.

Ας εξετάσουμε τι είναι αρετή.

Ο Σωκράτης άρχισε να ρωτά το νέο μαθητή, και έπαιζε με τις ιδέες. Τις έστρεφε δεξιά,τις έστρεφε αριστερά, σαν να ήταν παιγνιδάκι που το παρατούσε άμα το γνώριζε καλά, για να πάρει άλλο.

Εβγαζε συμπεράσματα που έπειθαν το συνομιλητή του πως ήταν σωστά, μα σε λίγο τα γύριζε πάλι, για να δείξει διαφορετικές απόψεις τους,εξίσου σωστές.
Και όμως, η πολύτροπη αυτή διαλεκτική του, οδηγούσε με θαυμαστή συνέπεια εκεί που ήθελε να καταλήξει

Γρήγορα ένιωσε ο Πλάτων, ότι πίσω από την απλή τάχα κουβέντα του Σωκράτη, υπήρχε βαθύτατη φιλοσοφία που άνοιγε ορίζοντες στο δικότου πνεύμα.

Ακουγε μαγεμένος το φιλόσοφο.

Θαύμασε το αίσθημα της ευθύνης απέναντι στον πλησίον, πού κυριαρχούσε στη σκέψη του Σωκράτη, και ένιωσε να τον συνεπαίρνει ο ενθουσιασμός, ότι κοντά σε τέτοιο δάσκαλο, θα πλησίαζε την Αλήθεια. Τον οδηγό που αναζητούσε, τον άνδρα -πατέρα που του έλειψε αφ’ ότου γεννήθηκε, τώρα τον είχε ανακαλύψει.

Η καρδιά του Πλάτωνα,χτυπούσε δυνατά. Ισως τέτοιες χαρές σαν σήμερα να μην ξανααισθανόταν.

Είχε περάσει το μεσημέρι και ο νέος έλεγε μέσα του.

-Θεέ μου να μη βαρεθεί να μου μιλάει...

Μα ο αγαθός Δάσκαλος εξηγούσε τώρα την κρίση που πέρναγε η Αθήνα και την ανάγκη για αδιάκοπη πάλη του χτές - των εκφυλισμένων θεσμών, της παιδιάστικης θρησκείας,της μανίας πλουτισμού, της ανθρώπινης κακίας.

Του απεκάλυψε πως το μέλλον ανήκε σε άλλες δυνάμεις.

Την αυριανή ανθρωπότητα την έβλεπε σαν μια κοινότητα από φωτισμένους πολίτες που θα αποζητούσαν εκτός από τη δική τους και των συνανθρώπων την ευτυχία.

Οσο άκουγε ο Πλάτων, τόσο μέθαγε λές και είχε αποκτήσει φτερά και πετούσε πάνω από τη γή.

Έβλεπε να σχεδιάζεται μπροστά του κάτι νέο, που ποτέ δεν σκέφθηκε κανείς, μια νέα θρησκεία που θα άρχιζε σαν κρυφή ομάδα,εκτός νόμου αφού θα χτυπούσε τα παλιά,ομάδα κυνηγημένη από τους άρχοντες, μα που όλοένα θα πλήθαινε, ζυμάρι ικανό να σηκώσει τους λαούς σε μιαν ανώτερη ζωή.

Καθώς άκουγε τον Σωκράτη που μιλούσε με ενθουσιασμό σαν προφήτης,νόμιζε πως παράστεκε σε θεία λειτουργία.

Ναι, απο σήμερα άρχιζε γι’αυτόν μια νέα ζωή...

Ο Σωκράτης ανασηκώθηκε να φύγει.

Έριξε γύρω του μια ματιά. Ο ήλιος κατέβαινε προς τη δύση. Είχαν καθήσει πολλές ώρες εκεί, χωρίς να το καταλάβουν, νηστικοί. Στον ουρανό απόμενε απέραντη γαλάζια λάμψη, και ας ήταν ο ήλιος χαμηλωμένος.

Στο χωράφι που θέριζε πρίν ο χωριάτης, τώρα βόσκαγαν ήσυχα κάτι πρόβατα. Γαλήνη 

Ο φιλόσοφος αποχαιρέτησε τον Πλάτωνα με αυτά τα λόγια:

-Οι καιροί δεν περιμένουν. Πρέπει όλοι να εργαστούμε σκληρά για να σωθούν εκείνες οι μεγάλες αρχές, που εφάρμοσαν στον κόσμο πρώτοι οι πρόγονοι μας, θέλω να πω η ελευθερία και η δικαιοσύνη. Αν πιστεύεις σ’αυτές, μείνε κοντά μου.

Ο Πλάτων έμεινε κοντά στον Σωκράτη, πιστότατος μαθητής,ως το θάνατό του.

Σαν γύρισε στο Αστυ, ο Πλάτων πήγε γραμμή στο θείο του Κριτία που του σύστησε το Σωκράτη και του είπε.:

-Ξέρεις πως ευχαριστούσα τους θεούς ότι γεννήθηκα ελεύθερος και όχι σκλάβος.

Τώρα τους ευχαριστώ για ένα μόνο πράγμα: ότι γνώρισα το Σωκράτη.

Επισήμανσή - Υπόμνηση του περιοδικού “Υγεία - Οικολογία”

Τα ιδανικά και οι υποδείξεις του Σωκράτη προς τον Πλάτωνα εξακολουθούν να είναι πολύ πιό επίκαιρες στην εποχή μας, που εκτός απ’τη δικαιοσύνη και την ελευθερία, που εξακολουθούν να είναι ανύπαρκτες, των εκφυλισμένων θεσμών, την διαστρεβλωμένη θρησκεία, τη μανία
πλουτισμού και την ανθρώπινη κακία.

Πρέπει να διεκδικήσουμε και το δικαίωμα της υγείας και της ζωής τη στιγμή που στερούμεθα το καθαρό αέρα, τη καθαρή τροφή, τη φύση, δηλαδή όλα τα στοιχειώδη απαραίτητα αγαθά.

Πράγματι οι καιροί σήμερα είναι πολύ πιό δύσκολοι.

Εμείς τι κάνουμε; Τι σκεφτόμαστε να πράξουμε στο μέλλον για ν’αποφύγουμε το πρόωρο μαρτυρικό θάνατο;

Με πολλή αγάπη Κων/νος Παπανικόλας